Leerdoelen

1. Het integreren van geavanceerde theorieën over leiderschap in jouw acties en reflecties.
2. Uitvinden hoe goed jij en de mensen om je heen de routines van wendbaarheid beheersen: strategievorming, waarnemen, testen en implementeren.
3. Het toepassen van de zachte kunst van het vragen in plaats van het vertellen in uw onderzoek.
4. Vertrouwd raken met state-of-the-art concepten op het gebied van actieonderzoek.
5. Competent worden in het ontwerpen en het leiden van een gezamenlijke onderzoek in uw werkomgeving.
6. Het conceptualiseren van betekenisvolle resultaten.


Algemeen

Deelnemers ontwikkelen - en geven leiding aan -  een verandering in hun dagelijkse praktijk. Als leidraad gebruiken we het tetra-model van Schuiling en Vermaak, de ‘triple process’ structuur en de drie-dimensiemodel om deelnemers te helpen om dit proces te ontwerpen.
De deelnemers zullen zelf onderzoek doen door het verzamelen van data over hun interventieproces,  door middel van het bijhouden van een dagboek, het afnemen van interviews en het uitnodigen van waarnemers.

  • De leergang is opgebouwd in vier modules van 2 x 2 en 2 x 3 dagen
  • De leergang telt 20-24 deelnemers
  • Deelnemers nemen bij voorkeur deel aan het programma in koppels van twee. Zij werken samen aan een onderzoek in hun werkomgeving
  • Docenten komen ook in koppels: twee docenten in elke sessie
  • De deelnemers zullen elk twee of drie dialogen met academische onderzoekers organiseren en uitvoeren in het programma.
  • Een belichaamde cognitieoefening in elke driedaags seminar
  • De deelnemers zullen de kennis die ze hebben ontwikkeld aan mensen van een ander bedrijf of professionele achtergrond presenteren.


Groepssessies

De deelnemers werken in groepen van vijf tot zes deelnemers in elk seminar om elkaar te helpen met:

  • Evalueren de voortgang van hun onderzoeksproces
  • Elkaar ondersteunen bij het analyseren van de gegevens om het inzicht in het verband tussen situaties en actiestrategieën te verbeteren
  • Selecteren van relevante academische publicaties die kunnen helpen om het denken over zowel de probleemsituatie en de actie-strategie te structureren.
In elke module zijn twee dagdelen gewijd aan deze groepssessies. Elke groep is voorzien van zijn eigen begeleider ( de ‘onderzoeksconsultant'). De onderzoeksconsultant doet de intake voor zijn/ haar groep en is beschikbaar voor een uur voor individuele consulting (of twee uur voor koppels van 2 deelnemers)

Download het schema hier

Programma Onderzoekend leiderschap, 2017-2018


Status

Versie 30 september 2016.


De onderzoekslijn

1. Intake


Intake gesprek met één van de onderzoekconsultants (bij voorkeur in koppels).

Schrijf daarna een korte notitie (1 A4)
•    Selecteer de ontwikkelinspanning in je werkomgeving die je  met onderzoek wilt versterken;
•    Welke grenzen tussen binnen/buiten zijn bij dit ontwikkelvraagstuk moeilijk te hanteren?
•    In welk opzicht is de veranderaanpak van je organisatie effectief voor het vraagstuk, in welke opzichten ineffectief?
•    Welke acties onderneem je zelf en hoe effectief zijn deze?
•    Welke kennis wil je zoeken/gebruiken/ontwikkelen in je handelingsonderzoek dit jaar?
•    Wat is je persoonlijke leervraag?

Neem je notitie mee naar het eerste seminar.

2. Tussen seminar 1 en 2: maak een start
•    Schrijf je ideeën voor je onderzoek direct na het eerste seminar op;
•    Organiseer twee of drie reflectiegesprekken met mensen in je werkomgeving;
•    Zoek en bespreek drie academische artikelen;
•    Houd een logboek bij: beschrijf je waarnemingen, acties en reflecties;
•    Formuleer je onderzoeksvraag en het ontwerp van je onderzoek.

3. Tussen seminar 2 en 3: maak er een gezamenlijk onderzoek van
•    Benader mensen die veel (ervarings-) kennis hebben van het onderwerp en mee willen doen met je onderzoek;
•    Vorm met hen bijvoorbeeld een in-huis onderzoeksgroep;
•    Verken samen de spanningen en dynamiek die zich in interacties in het grensgebied afspeelt en probeer nieuwe regels voor de interactie uit;
•    Zoek en bespreek drie nieuwe academische artikelen;
•    Ga verder met je logboek: leg je observaties en vragen vast.

4. Tussen seminar 3 en 4: grond je gezamenlijke onderzoek
•    Betrek meer mensen in je gezamenlijke onderzoek door de interactieregels verder te modificeren;
•    Analyseer de data over je acties en reflecties en nodig je onderzoeksgroep het vraagstuk en de aanpak te modelleren;
•    Nodig mensen van andere organisaties of disciplines uit voor het bespreken van je bevindingen in seminar 4;
•    Schrijf een notitie waarin je de bruikbaarheid bespreekt van de onderzoekmodellen die je hebt gebruikt.

5. Na de leergang: consolideer
•    Leg je systematiek van werken vast;
•    Leg dit voor aan een relevante sleutelfiguur;
•    Bespreek met hem/haar wie profijt kan hebben van je systematiek en er op kan voortbouwen;
•    Draag je ervaring over.

Seminar 1

Woensdag 5 April
Donderdag 6 April
Vrijdag 7 April

Introductie

Verbinden van praktijk en theorie
•    Hoe handelingsverlegenheid kan resulteren in nieuwe handelingstheorie (Joost)
•    Hoe een gevalideerde hande-lingstheorie kan resulteren in nieuwe handelingsverlegen-heid (Gertjan)

Leiden door te onderzoeken (Gertjan)
•    1e, 2e en 3e persoonsonderzoek: drie stemmen om naar te luisteren
•    Vier contexten: kiezen op welk krachtenveld je onderzoekend gaat interveniëren
•    Triple Process Structure: regisseren van je onderzoek  langs drie lijnen.

Diagnosticeren: de SEAM methodologie als voorbeeld (Amandine Savall)

•    Introductie: Gertjan
•    SEAM as a diagnostische methodologie
o    Belangrijkste begrippen
o    De drie assen
o    Diagnose van dysfuncties
•    Bespreking: wanneer en hoe deze methodologie toe te passen

Onderzoekleergroepen (2)
•    Ontwerpen van je onderzoeks-en ontwikkelproject:
o    Context en doel
o    Onderwerp, relevantie en issue-benoeming
o    Bruikbare modellen
•    Plan voor het opstarten van je onderzoek tussen seminar 1 en 2: wie te engageren, met welke benoeming van het issue, hoe hun perceptie van doel en issue te verkennen
Leiderschap (Gerda van Dijk)
•    Organisatie-ecologie en reflective practitioners
•    Tamme en venijnige problemen vergen andere stijlen van leiderschap
•    Leiderschap als het vinden van een handelingsperspectief door patronen en onderliggende dynamieken te onderzoeken
•    Deelnemers verkennen hun eigen zoek- en ontwikkelvraag vanuit het perspectief van leiderschap
•    Discussie
Onderzoekleergroepen (1)
•    Vormen van groepen
•    Intervisie
•    Bespreken van enkele werkprincipes
Technieken
•    Instructies voor het formuleren van je zoek- en ontwikkelvraag (Daan Andriessen)
•    Beoefenen van de kalme kunst van het vragen in plaats van stellen (Gertjan)
•    Technieken van het bijhouden van een logboek

Reflectie op inhoud en proces van het 1e seminar.
Waarnemen in interactie (Annemarie)
•    Buiten
Interveniëren zonder woorden
•    Een oefening met Peter Rombouts en Bart van Rosmalen


Seminar 2

Woensdag 13 september
Donderdag 14 september
Hans Vermaak
•    Iteraties tussen vraag, praktijk, theorie en bevindingen
•    Probleembenoeming en strategie van engageren
•    Verkennen van je redenering over kritische interacties en de data die je verwacht daarover te genereren
•    Zoekstrategie voor het vinden van literatuur die je helpt je bevindingen te waarderen en te conceptualiseren
Technieken voor
•    Initiëren van een in-huis onderzoek- en ontwikkelgroep
•    Gezamenlijk onderzoek in/door deze groep
•    Vastleggen van je waarnemingen en vragen
Hans Vermaak en Gertjan
•    Vormen van conceptualisering Engeström’s oriëntatie bases
•    1e persoon onderzoek: kijken naar bewegingen in jezelf en hoe deze de interacties en je conceptuele oriëntaties beïnvloeden
•    Ontwikkelen van conceptualiseringen in koppels
Onderzoekleergroepen (4)
Onderzoekleergroepen (3)
•    Reviewen en verbeteren van de manier waarop je je logboek bijhoudt – in lijn met je nieuwe conceptualisering 


Seminar 3

Woensdag 15 november
Donderdag 16 november
Onderzoekleergroepen (5)
•    Reviewen van elkaars onderzoek
•    Wat werkt en wat werkt niet in je geordende proces van actie en reflectie
•    Nemen de spanningen toe of af en hoe treed je de situatie tegemoet
David Coghlan (vervolg)
•    Dynamiek tussen de niveaus individu/groep/unit/organisatie/etc.: hoe ze organisatieverandering en strategie beïnvloeden
VU onderzoekers
•    Gesprekken met toponderzoekers van de VU (1)
•    Je onderzoek- en ontwikkelvraag linken aan debatten in academisch onderzoek
Onderzoekleergroepen (6)
•    Conceptualiseren van de issues en het proces van je onderzoek
David Coghlan
•    Dynamiek tussen de niveaus individu/groep/unit/organisatie/etc.: hoe ze organisatieverandering en strategie beïnvloeden


Seminar 4

Woensdag 17 januari
Donderdag 18 januari
Vrijdag 19 januari
Onderzoekleergroepen (7)
•    Reviewen van elkaars onderzoek
Onderzoekleergroepen (8)
•    Formuleren van je bevindingen
Onderzoeksbegeleiders
•    Ontwerpen van je vervolgonderzoek
•    In nieuwe groepen
VU researcher en Gertjan (gespreksleider)
•    Gesprekken met toponderzoekers VU (2)
•    Uitwerken van de conceptualisering van je onderzoek
Kernteam
Delen van je bevindingen met derde personen zoals jij – en hen input ontlokken om de kennis die je hebt gevonden uit te werken

Feedback op het delen en uitlokken.
Kernteam
•    Reflectie op onderzoek als een aanpak voor leiden als manager en als professional
•    Discussie op de bruikbaarheid van de toegepaste modellen
•    Evaluatie van de leergang
•    Sluiting.
Kernteam
•    Formuleren van je bevindingen
•    Hoe ze aan te scherpen of te verzachten om buitengewone gesprekken mogelijk te maken in je werkomgeving
Oefening belichaamde cognitie